Сўнгги йилларда мамлакатимизда инсон ҳуқуқлари ва манфаатларини таъминлаш, айниқса аёллар ва болаларни ҳар қандай тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш давлат сиёсатининг муҳим йўналишларидан бирига айланди. Шу мақсадда Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан қабул қилинаётган қонун ва фармонлар жамиятда адолат ва хавфсизлик муҳитини мустаҳкамлашга хизмат қилмоқда.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 3 мартдаги “Аёллар ва болалар ҳуқуқларининг ҳимоясини кучайтириш ҳамда уларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш бўйича қўшимча ташкилий-ҳуқуқий чоралар тўғрисида”ги ПФ-33-сонли Фармони ҳам шу йўналишдаги муҳим ҳужжатлардан бири ҳисобланади. Ушбу фармон жамиятда аёллар ва болаларнинг ҳуқуқий ҳимоясини янада кучайтириш, уларга нисбатан зўравонликнинг барча кўринишларига барҳам бериш ва профилактик чораларни кучайтиришга қаратилган.
Фармонга мувофиқ, аёллар ва болаларнинг ҳуқуқларини таъминлаш бўйича давлат органлари ва жамоат ташкилотлари фаолияти янада такомиллаштирилади. Айниқса, оилавий зўравонлик ҳолатларини барвақт аниқлаш, жабрланганларга ҳуқуқий, тиббий ва психологик ёрдам кўрсатиш тизимини кенгайтириш муҳим вазифа сифатида белгиланган.
Шунингдек, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, маҳалла институти ва таълим муассасалари ўртасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлаш орқали профилактика ишлари янада самарали ташкил этилиши кўзда тутилган. Бу эса жамиятда зўравонлик ҳолатларининг олдини олишда муҳим аҳамият касб этади.
Фармонда зўравонликнинг олдини олиш мақсадида кенг кўламли профилактик ишлар олиб бориш алоҳида таъкидланган. Хусусан, аҳоли ўртасида ҳуқуқий маданиятни юксалтириш, оилада соғлом муносабатларни шакллантириш, ёшлар ўртасида маънавий тарбияни кучайтириш каби масалаларга катта эътибор қаратилмоқда.
Таълим муассасаларида болаларнинг ҳуқуқлари, гендер тенглиги ва зўравонликка қарши муросасиз муносабатни шакллантиришга қаратилган маърифий тадбирлар ўтказилиши режалаштирилган. Бу эса келажак авлоднинг ҳуқуқий онги ва маданиятини юксалтиришга хизмат қилади.
Фармонга мувофиқ, зўравонликдан жабр кўрган аёллар ва болаларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш тизими янада такомиллаштирилади. Жумладан, махсус реабилитация марказлари фаолиятини кенгайтириш, психологик ва ҳуқуқий маслаҳат хизматларини кучайтириш назарда тутилган.
Шунингдек, вақтинча бошпанага муҳтож бўлган аёллар ва болалар учун хавфсиз шароит яратиш, уларни ижтимоий ҳимоя қилиш ва жамиятга қайта мослаштириш чоралари кўрилади.
Аёллар ва болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш нафақат давлат органларининг, балки бутун жамиятнинг умумий вазифаси ҳисобланади. Оилада соғлом муҳитни шакллантириш, ўзаро ҳурмат ва меҳр-оқибат тамойилларини қарор топтириш орқали зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш мумкин.
Президент фармони бу борадаги ишларга янги суръат бағишлаб, мамлакатимизда инсон қадрини улуғлаш, адолат ва тенглик тамойилларини мустаҳкамлашга хизмат қилади. Бу эса аёллар ва болаларнинг ҳуқуқлари ишончли ҳимоя қилинадиган, хавфсиз ва барқарор жамиятни барпо этиш йўлидаги муҳим қадамдир.
Хулоса қилиб айтганда, мазкур фармон аёллар ва болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат сиёсатида янги босқични бошлаб бермоқда. Унинг ижроси натижасида жамиятда зўравонликка қарши муросасиз муносабат шаклланади, инсон ҳуқуқлари ва қадр-қиммати янада мустаҳкамланади.
Аёллар ва болаларга нисбатан ҳурмат, ғамхўрлик ва ҳимоя ҳар бир оила ва ҳар бир фуқаронинг бурчи эканини англаш эса барқарор ва фаровон жамият қуришнинг муҳим асосидир.
Д.Шарипов, Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлари бўйича судьяси
